Akant - miesięcznik literacki

Pomnik Marii Konopnickiej (1842 – 1910) z 1993 roku, projektu Krystyny Panasik, znajduje się na niewielkim skwerze przy ulicy Marii Konopnickiej 26 na bydgoskim Szwederowie – dzielnicy, w której również jedno z osiedli nazwano imieniem poetki.

Poetka z książką w ręce, siedzi otoczona dziećmi zasłuchanymi w jej wiersze – wiersze na których wychowało się nie jedno polskie pokolenie.

Idea budowy pomnika, zainicjowana przez Koło Miłośników Szwederowa pod przewodnictwem Krystyny Gawek, znalazła akceptację Towarzystwa Miłośników Miasta Bydgoszczy i Rady Osiedla. Swego wsparcia udzielili też prezydent Bydgoszczy Edwin Warczak oraz przewodniczący Komisji Kultury i Nauki Rady Miejskiej i równocześnie wiceprzewodniczący Sejmiku Samorządowego Woj. Bydgoskiego - Stefan Pastuszewski.

W skład Komitetu Budowy Pomnika weszli:

Edwin Warczak - prezydent Bydgoszczy

Stefan Pastuszewski - przewodniczący Komisji Kultury i Nauki Rady Miejskiej

ks. Ryszard Pruczkowski - proboszcz Parafii Bożego Ciała

Krystyna Panasik - artysta rzeźbiarz, twórca pomnika

Alojzy Bukolt - Koło Miłośników Szwederowa

Maciej Obremski - Wojewódzki Konserwator Zabytków

Ewa Stelmachowska - dyrektor Wojewódzkiej i Miejskiej Biblioteki Publicznej w Bydgoszczy

Jerzy Derenda - dziennikarz, wiceprzewodniczący Towarzystwa Miłośników Miasta Bydgoszczy

Janusz Czwojda - Rada Osiedla Szwederowo, członek Zarządu

Jerzy Drożniewski - radny Rady Miejskiej , przew. Komisji Urbanistyki Rady Osiedla Szwederowo

Krystyna Gawek - przewodnicząca Koła Miłośników Szwederowa

Joachim Hinze - Koło Miłośników Szwederowa, Rada Osiedla Szwederowo członek Zarządu

Alicja Rębas - kierownik Klubu „Arka” BSM

Roman Sidorkiewicz - przewodniczący Rady Osiedla Szwederowo

Zbigniew Woźniak - radny Rady Miejskiej Bydgoszczy, przewodniczący Komisji Sportu RM

Barbara Wójcik - pedagog, członek zespołu redakcyjnego gazety „Szwederowo”

Iwona Zyman – Frydryszek - architekt, Rada Osiedla Szwederowo (Komisja Urbanistyki)

Koszt wykonania pomnika (uwzględniający społeczne inicjatywy) wyniósł około 140 mln złotych. Środki na ten cel przeznaczyły m.in.: Wydział Kultury Urzędu Miejskiego w Bydgoszczy, II Oddział PKO, Bydgoska Spółdzielnia Mieszkaniowa, Marian Skuny, Przedsiębiorstwo Odzieżowe „Modus”, Prasowe Zakłady Graficzne, PW „UNI – Tech”,

Sklep „Omnia” przy ul. Konopnickiej 28, Browary Bydgoskie, Kornel Ceglarski, Sklep monopolowy przy ul. Ugory 50, Firma „Pol – Osteo”, gabinety lekarskie ze Szwederowa. Barbara Wójcik zebrała znaczną kwotę podczas „Targów Książki”. Wśród licznych ofiarodawców nie zabrakło również anonimowych mieszkańców dzielnicy.

Zbiórki pieniędzy odbywały się też w bydgoskich szkołach, gdzie rozprowadzane były okolicznościowe cegiełki według projektu Nicoletty Stachury z klubu „Arka”.

W przygotowaniu i wykonaniu cegiełek (papier, skład komputerowy i druk) uczestniczyli: „Mała Poligrafia” z ul. Żwirki i Wigury 14, „Comma” s.c. z ul. Horodelskiej i „Uni – Plast” z ul. Inowrocławskiej. Wymienione firmy, nieodpłatnie przekazały cegiełki Komitetowi Budowy Pomnika. Odlew z brązu powstał w firmie „Bomn – Cast”

Odsłonięcie pomnika było główną uroczystością IX „Dni Szwederowa”. 25 września 1993 roku o godz. 12 rozpoczęła się ta podniosła i patriotyczna uroczystość. Połączone chóry „Halka” i „Harmonia” odśpiewały „Rotę” i „Ziemię Ojców”. Prezydent Bydgoszczy Edwin Warczak, pytał w swoim wystąpieniu „Dlaczego stanął tu pomnik Marii Konopnickiej ? Bo Maria Konopnicka była człowiekiem ogromnego serca. Bo ktoś, kto całą twórczość poświęcił dzieciom nie może być złym człowiekiem”.

Krystyna Gawek – przewodnicząca Koła Miłośników Szwederowa powiedziała:

„Niechaj ten pomnik rozbudzi uczucia patriotyczne tak dziś potrzebne zwłaszcza

młodzieży w myśl słów pieśni wielkiej pisarki: Nie rzucim ziemi...”.

Pomnik odsłoniły dzieci, w strojach bohaterów z utworów pisarki, w asyście Prezydenta Bydgoszczy - Edwina Warczaka, Przewodniczącego Rady Miejskiej - Zdzisława Kostkowskiego i Przewodniczącego Rady Osiedla Szwederowo - Romana Sidorkiewicza.

Ksiądz Ryszard Pruczkowski, Proboszcz parafii p.w. Bożego Ciała poświęcił monument. Towarzystwo im. Marii Konopnickiej reprezentował przewodniczący Zarządu Głównego Kazimierz Kłosiński, który podziękował mieszkańcom Bydgoszczy oraz władzom miasta za pomnik – piękny dar na 35 – lecie Towarzystwa. Przywołał też słowa z kazania ks. Waldemara Gawłowskiego, wygłoszonej 31 maja 1992 roku: „150 lat temu narodził się człowiek prawdziwie mądry... Jeśli Polska jeszcze nie zginęła, to duża w tym zasługa również Marii Konopnickiej... Wielki talent poetki sprawił, że zagadnienie krzywdy społecznej weszło w obręb przeżyć moralnych współczesnego jej pokolenia i uczyniło sumienie zbiorowości wrażliwe na tę krzywdę”.

Maria Konopnicka z Wasiłowskich, pseudonim Jan Sawa, poetka, nowelistka, powieściopisarka nakazywała w swojej twórczości krzywdę społeczną i jaskrawe objawy nędzy (Przed sądem, W piwnicznej izbie, Jaś nie doczekał). Współorganizatorka protestów, przeciw pruskiej germanizacji we Wrześni oraz przeciw ustawom wywłaszczeniowym. Autorka pieśni patriotycznej „Rota” 1908, zaczynającej się słowami „Nie rzucim ziemi...”, której autograf znajduje się w zbiorach Wojewódzkiej i Miejskiej Biblioteki Publicznej w Bydgoszczy. Pieśń ta wielokrotnie w naszej historii budziła ducha narodowego. Właśnie dzięki liryce patriotycznej i społecznej pisarka zyskała ogromną popularność i autorytet. Uznana została najwybitniejszą poetką swej epoki. Do wielkich osiągnięć Konopnickiej zaliczane są jej liryki o tematyce wiejskiej i ludowej (Wsiałem ci ja w czarną rolę, A jak poszedł król na wojnę). Była też autorką liryków refleksyjno – filozoficznych i krajoznawczych (zbiory: Linie i dźwięki 1897, Italia 1901). Jako nowelistka jest zaliczana do czołowych twórców polskiej nowelistyki (zbiory: Cztery nowele 1888, Na drodze 1893, Ludzie i rzeczy 1898). Znaczące miejsce w twórczości Marii Konopnickiej znalazły wiersze i opowieści dla dzieci. Któż z nas nie pamięta tych słów

„Czy to bajka, czy nie bajka,

Myślcie sobie, jak tam chcecie.

A ja przecież wam powiadam:

Krasnoludki są na świecie”,

którymi zaczyna się baśniowa opowieść „O krasnoludkach i o sierotce Marysi” (1896).

W 1902 roku Maria Konopnicka osiadła w Żarnowcu koło Krosna w dworku otrzymanym w darze od narodu.

Rodacy nie zapomnieli o „wielkiej córce” naszego narodu. Potwierdzają to liczne pomniki – „ślady pamięci”. Pomnik pisarki możemy podziwiać w Suwałkach – miejscu Jej urodzenia a także w Kaliszu – mieście jej młodości. Spotkamy też pomniki Konopnickiej w Gdańsku, Ciechanowie, Krakowie, Warcinie koło Słupska. Warszawa szczyci się nawet dwoma pomnikami pisarki. Szczególną wymowę ma jednak pomnik we Wrześni.

Bydgoszcz stała się kolejnym miejscem w którym podtrzymywana jest piękna tradycja składania u stóp pomnika pisarki kwiatów w dniu 23 maja (rocznicy urodzin) oraz w dniu 8 października (rocznicy śmierci).

Twórczyni bydgoskiego pomnika chyba nie przypadkowo otoczyła poetkę dziećmi spragnionymi wierszy i opowieści. Gdy uważnie wpatrzymy się w tę kompozycję rzeźbiarską, być może usłyszymy pytanie skierowane do wszystkich dorosłych: „- Kiedy ostatni raz czytaliście swoim dzieciom ?...”

[WSTECZ]

LINKI: